Ołów

	Ołów
	; Ołów
	Dane ogólne
Nazwa, symbol, l.a.	Ołów, Pb, 82
Grupa, okres, blok	14, 6, p
Właściwości metaliczne	metal
Właściwości atomowe
Masa atomowa	207,2 u
Promień atomowy	180 (obl. 154) pm
Promień walencyjny	147 pm
Promień van der Waalsa	202 pm
Konfiguracja elektronowa	[Xe]4f145d106s26p2
Zapełnienie powłok	2, 8, 18, 32, 18, 4
Elektroujemność	2,33 (Pauling); 1,55 (Allred)
Stopień utlenienia	4, 2
Właściwości kwasowe tlenków	średnio zasadowe
Właściwości fizyczne
Stan skupienia	stały
Gęstość	11340 kg/m3
Twardość	1,5
Kolor	niebieskawoszary
Temperatura topnienia	600,61 K; 327,46 °C
Temperatura wrzenia	2022 K; 1748,85 °C
Objętość molowa	18,26×10-6 m³/mol
Ciepło parowania	177,7 kJ/mol
Ciepło topnienia	4,799 kJ/mol
Ciśnienie pary nasyconej	4,21×10-7 Pa (600 K)
Prędkość dźwięku	1260 m/s (293,15 K)
Pozostałe dane
Ciepło właściwe	129 J/(kg*K)
Konduktywność	4,81×106 S/m
Przewodność cieplna	35,9 W/(m*K)
Potencjały jonizacyjne	I. 715,6 kJ/mol ; II. 1450,5 kJ/mol; III. 3081,5 kJ/mol; IV. 4083 kJ/mol; V. 6640 kJ/mol
Najbardziej stabilne izotopy
	Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą; warunków normalnych (0 °C, 1013,25 hPa)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Skocz do: nawigacji, szukaj

Zobacz też: jezioro Ołów, inne znaczenia skrótu Pb.

Zobacz hasło ołów w Wikisłowniku

Ołów (Pb, łac. plumbum) – pierwiastek chemiczny, metal z bloku p w układzie okresowym.

2 Charakterystyka

Ołów jest miękkim metalem barwy niebieskawoszarej. Czysty ołów pokrywa się na powietrzu warstwą wodorotlenku i węglanu. Halogenki (PbCl₂, PbBr₂, PbI₂) oraz siarczan(VI) są trudno rozpuszczalne, z tego względu ołów praktycznie nie rozpuszcza się w rozcieńczonych kwasach siarkowym (VI), chlorowodorowym, bromowodorowym i jodowodorowym. Stężony kwas solny roztwarza ołów, dzięki tworzeniu się kompleksów chlorkowych, podobnie, gorący, stężony kwas siarkowy(VI), w niewielkim stopniu, wprowadza jony Pb²⁺ do roztworu, na skutek tworzenia się rozpuszczalnego wodorosiarczanu(VI).

Reakcja ołowiu ze stężonym kwasem solnym:

$Pb + 2H^{+} + 4Cl^{-} \longrightarrow PbCl^{2-}_{4} + H_{2} \uparrow$

Reakcja ołowiu ze stężonym kwasem siarkowym(VI):

$Pb + 2H_{2}SO_{4} \longrightarrow Pb^{2+} + 2HSO^{-}_{4} + H_{2} \uparrow$

Ołów rozpuszcza się całkowicie w rozcieńczonym kwasie azotowym(V), z wydzieleniem tlenku azotu(II), a także w kwasie octowym, z wydzieleniem wodoru i utworzeniem octanowego kompleksu ołowiu(II).

Reakcja ołowiu z rozcieńczonym kwasem azotowym(V):

$3Pb + 2NO^{-}_{3} + 8H^{+} \longrightarrow 3Pb^{2+} + 2NO \uparrow + 4H_{2}O$

Reakcja ołowiu z kwasem octowym:

$Pb + 4CH_{3}COOH \longrightarrow Pb(CH_{3}COO)^{2-}_{4} + 2H^{+} + H_{2} \uparrow$

Wodorotlenek ołowiu(II) jest amfoteryczny. Kationy Pb²⁺ należą do I grupy kationów, a także częściowo do grupy IIa.

2 Występowanie

Ołów występuje w skorupie ziemskiej w ilości 0,6 ppm. Najważniejszymi minerałami ołowiu są:

galena PbS
anglezyt PbSO₄
cerusyt PbCO₃
piromorfit Pb₅(PO₄)₃Cl
mimetezyt Pb₅(AsO₄)₃Cl

2 Zastosowanie

Ołów znalazł szerokie zastosowanie w przemyśle. Stosowany jest do produkcji:

płyt akumulatorowych, baterii
kabli, rur
amunicji (rdzeni pocisków), śrutu myśliwskiego i do wiatrówek
balastu
farb – białych i czerwonych
szkła ołowiowego "kryształowego"
w przemyśle drukarskim do wyrobu stopu czcionek
do wykładania komór, wież i wanien przy produkcji kwasu siarkowego
stosuje się go jako ekrany zabezpieczające przed promieniowaniem rentgenowskim i promieniowaniem gamma
mimo swojej toksyczności, jeszcze pod koniec XX w. mosiądz ołowiowy MO59 był używany do produkcji rur wodociągowych.

Tetraetyloołów Pb(C₂H₅)₄ (nazwa zwyczajowa: czteroetylek ołowiu) był stosowany jako środek podnoszący liczbę oktanową benzyn silnikowych, Związek ten był głównym sprawcą emisji tlenków ołowiu do atmosfery w postaci aerozolu. Ostatnio dodatek tetraetyloołowiu w paliwach został praktycznie wyeliminowany.

2 Toksyczność

Sole i tlenki tego pierwiastka są trucizną kumulującą się w organizmie. Toksyczne skutki działania ołowiu na organizm ludzki określa się nazwą ołowica. Zaabsorbowane związki ołowiu przenikają do krwiobiegu, gdzie ołów wbudowuje się do czerwonych krwinek - średni czas przebywania wynosi 30 dni. Stąd 25-40% jego zawartości przenika do tkanek miękkich, około 15% do kości, a pozostała ilość jest wydalana. Czas przybywania w tkankach miękkich wynosi około 30 dni, a w kościach 40-90 lat u dorosłego człowieka. W kościach kumulowany jest w postaci związków koloidalnych i krystalicznych, może być z nich uwalniany pod wpływem zaburzeń metabolicznych lub stresu. Ołów silnie wiąże się z wieloma biopolimerami, takimi jak: białka, enzymy, RNA, DNA. w ten sposób ulega zaburzeniu wiele przemian metabolicznych. Skutkami toksyczności są: zaburzenia tworzenia krwi, nadciśnienie tętnicze, neuropatia, a także uszkodzenia mózgu.

Udowodniono wchłanianie ołowiu przez skórę. Alkilowe związki ołowiu łatwiej wchłaniają się przez skórę niż nieorganiczne związki ołowiu.

Sam ołów jest substancją toksyczną. Po wprowadzeniu go do organizmu pojawia się znużenie, zmęczenie, porażenie mięśni, szara obwódka wokół zębów, kolka ołowicza. Jednocześnie występuje białkomocz, krwiomocz oraz zaburzenia mózgowe. Leczenie jest głównie szpitalne i polega na podawaniu odtrutek i wysokich dawek witaminy B1 i B12. Jednak najważniejsze znaczenie ma odpowiednia higiena pracy i właściwe odżywianie.

2 Zobacz też

2 Bibliografia

2 Źródła drukowane

Jerzy Minczewski, Zygmunt Marczenko Chemia analityczna - 1 podstawy teoretyczne i analiza jakościowa (Wydawnictwo Naukowe PWN) Warszawa 2001 ISBN 83-01-13499-2

Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Ołów

Przeczytaj zastrzeżenia dotyczące pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii!